Jak powstrzymać zasolenie gleb?

Jak powstrzymać zasolenie gleb?
Dbałość o kondycję gleby to obowiązek każdego rolnika (fot. JŚ-S).
  • Autor: Julia Śmigielska-Siarkowska
  • Dodano: 05-12-2021, 13:10

Zgodnie z decyzją FAO od 2013 r. 5 grudnia ustanowiony został jako Światowy Dzień Gleby. Hasłem tegorocznych obchodów jest: "powstrzymać zasolenie gleb, zwiększyć produkcyjność gleb". Jak zatem powstrzymać zasolenie gleb?

  • Szacuje się, że areał gleb zasolonych w Polsce to ok. 5500 ha.
  • W skali światowej 9% wszystkich gruntów dotkniętych jest problemem zasolenia.
  • Każdego roku straty związaniem z zasoleniem gleb sięgają 27,3 miliarda dolarów.

Przyczyny nie tylko antropogeniczne

Niestety na procesy doprowadzające do zasolenia gleb nie zawsze mamy wpływ. W Polsce zasolenie gleb ze źródeł naturalnych najczęściej jest efektem oddziaływania wód Bałtyku oraz wód mineralnych na wody podziemne. W ostatnich latach coraz częściej zwraca się uwagę na związek postępujących niekorzystnych zmian klimatu i zasolenia gleb.

Tegoroczny Światowy Dzień Gleby ma jednak na celu zwrócenie uwagi na antropogeniczne źródła zasolenia. Nie zawsze wynikają one z działalności rolniczej, często natomiast z przemysłu: odpadów, ścieków i pyłów przemysłowych a także soli stosowanych do odśnieżania ulic. Rolnictwo przyczynia się do zasolenia gleb na drodze zbyt intensywnego nawożenia mineralnego.

Skutki zasolenia dla gleby i roślin

Procesy zasolenia prowadzą do zwiększenia stężenia jonów sodu w roztworze glebowym, które to wypierają kationy wodoru, potasu, wapnia i magnezu, w efekcie powodując alkalizację wody glebowej. Przyswajalność fosforu oraz mikroelementów z gleb zasolonych jest ograniczona. Zjawisko to doprowadza również do nieodwracalnego zniszczenia koloidów glebowych. Gleby zasolone są bardziej podatne na erozję oraz powstawanie zastoisk wodnych. Zasolenie negatywnie wpływa na jakość wód oraz bioróżnorodność.

Rozwój roślin uprawianych w takich warunkach jest upośledzony ze względu na obniżoną aktywność enzymów i zakłócenia gospodarki wodnej. Zasolenie wpływa negatywnie na kluczowe procesy życiowe roślin - fotosyntezę, oddychanie i transport asymilatów. Zaburzenia te znajdują odzwierciedlenie w zahamowanym wzroście i rozwoju roślin, a w skrajnych przypadkach obumieraniu organów, a nawet całych roślin.

Jak zapobiegać i rekultywować?

By zapobiec zasoleniu gleb ze źródeł rolniczych, należy zwrócić uwagę na główny czynnik ryzyka, jakim jest nawożenie mineralne. Nawozów nie należy stosować "na wyrost", by nie dopuścić do intensywnego przenikania w głąb gleby chlorków, azotanów, siarczanów i fosforanów pochodzących z rozpuszczonych przez wody opadowe soli nawozowych. Ponieważ zasolenie gleb potęguje suszę i vice versa, zaleca się wprowadzenie praktyk sprzyjających magazynowaniu wilgoci w glebie i ograniczających ewaporację - dostarczanie źródeł materii organicznej poprzez stosowanie nawozów naturalnych i międzyplonów. Na glebach narażonych na zasolenie nie powinno się ponadto uprawiać na dużą głębokość ani ciężkim sprzętem, by nie przenosić warstw gleby o podwyższonym stężeniu niepożądanych jonów do strefy korzeniowej roślin.

Rekultywacja gruntów zasolonych obejmuje wapnowanie lub dolomityzowanie i uprawę roślin odpornych na zasolenie, czyli tzw. halofitów, co przyczynia się do poprawy przepuszczalności gleby. Do halofitów nie zalicza się żadna z roślin uprawnych, jednak jako stosunkowo tolerancyjne na zasolenie uznaje się buraki pastewne i cukrowe, koniczynę oraz jęczmień. Niestety do tej pory większości gleb poważnie dotkniętych zasoleniem nie udało się w pełni zrekultywować. Zwykle przeznacza się je na ekstensywne pastwiska.

Czy zasolenie dotyczy gleb w Polsce?

Problem zasolenia nie jest uważany za zagrażający glebom w Polsce. Szacuje się, że areał gleb zasolonych w naszym kraju to ok. 5500 ha, zlokalizowanych głównie na północy (z uwagi na bliskość Bałtyku), w województwie kujawsko-pomorskim oraz śląskim.

Warto zadbać o to, by udział gleb zasolonych w Polsce nie zwiększał się. W skali światowej jest to bowiem problem coraz poważniejszy, gdyż aż 9% wszystkich gruntów (833 miliony hektarów) dotkniętych jest problemem zasolenia. Szacuje się, że każdego roku straty z tytułu utraconej produkcji sięgają 27,3 miliarda dolarów.



×
Bez Pługa

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.